กฎหมายอาญา คือ กฎหมายที่กำหนดว่าการกระทำใดเป็นความผิด และกำหนดโทษสำหรับผู้กระทำความผิดนั้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยของสังคม คุ้มครองความปลอดภัยในชีวิต ร่างกาย ทรัพย์สิน และสิทธิของประชาชน

กฎหมายอาญาครอบคลุมความผิดประเภทต่าง ๆ เช่น ความผิดต่อชีวิตและร่างกาย ความผิดต่อทรัพย์ ความผิดเกี่ยวกับเพศ ความผิดเกี่ยวกับเอกสาร ความผิดเกี่ยวกับความมั่นคงของรัฐ และความผิดอื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ รวมถึงกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับความรับผิดทางอาญา เหตุยกเว้นความผิด เหตุลดโทษ และกระบวนการลงโทษ เช่น จำคุก ปรับ กักขัง หรือรอการลงโทษ

โดยสรุป กฎหมายอาญาเป็นเครื่องมือสำคัญของรัฐในการควบคุมพฤติกรรมของบุคคล ป้องปรามการกระทำความผิด และสร้างความยุติธรรมให้แก่สังคมโดยรวม.